het bezoek aan het Westlands Museum op 29 november 2025
Vanaf 10:00 uur bereikten de deelnemers het museum waar ze werden ontvangen door Gerda en Liduin. Er was koffie en thee met een lekkere versnapering van de plaatselijke bakker. Helaas kon Marianne Elderman er wegens lichamelijke klachten niet bij zijn. Drie andere late afzeggingen zorgden ervoor dat het aantal aanwezigen niet 26 maar 22 was.
Om half elf heette Gerda ieder van harte welkom. Ze vertelde een en ander over de geschiedenis van het museum, de verschillende tentoonstellingen die er worden gehouden en de plannen voor uitbreiding met een kunstmuseum die binnenkort gerealiseerd gaan worden.
Samen met Liduin deed ze daarna uit de doeken hoe groot het belang is van de Westlandse tuinbouw voor Nederland (plaats 3 qua bbp van Nederland) en welke innovaties ervoor gaan zorgen dat de tuinbouw hier in 2040 energieneutraal zal zijn. Westlandse glastuinbouwbedrijven staan wereldwijd bekend om hun innovatieve ideeën en veel van die ideeën worden al toegepast op kleine of grotere schaal. Er is hergebruik van energie en warmte, inzetten van insecten en drones en er wordt gestreefd naar circulaire glastuinbouw. Er zijn ook al diverse aardwarmteprojecten operationeel waarbij op kilometers diepte heet water wordt gevonden voor verwarming van de kassen. Geothermie zal een steeds grotere rol gaan spelen.
Moderne glastuinbouw kon vanwege budgettaire beperkingen niet het onderwerp zijn op deze dag, maar we wilden de deelnemers er toch even iets van meegeven.
De vrijwillige rondleiders Harry en Leon waren intussen gearriveerd om ons mee te nemen door het museum. Ze brachten ons eerst naar de veilingzaal en Harry vertelde daar over de geschiedenis van het veilen van producten. Zelf konden we proberen een artikel te kopen, maar daarvoor moest je heel precies handelen en dat viel niet mee. Na de veilingzaal werd de groep in tweeën gedeeld om de historische tuin te gaan bezoeken.
Leon liet ons daar de ontwikkeling zien van telen zonder glas, langs muren, onder ‘plat glas’, tot in de verschillende vormen van kassen en uiteindelijk warenhuizen. Ook de ontwikkeling van het sorteren van producten als tomaten werd duidelijk gemaakt met de verschillende daarvoor bestemde hulpmiddelen die in de tuindersschuur te zien waren. In de vaart ligt een platbodem waarmee de producten naar de veiling werden gebracht. Een ketelhuisje dat wat verzonken in de aarde ligt, kon zonder elektriciteit functioneren door het hoogteverschil naar de leidingen.
Er was erg veel te zien maar de tijd drong. Binnen kregen we nog de kaart van het Hoogheemraadschap Delfland te zien, getekend door Kruikius in 1712. Een kaart die geweldig goed overeen blijkt te komen met google maps. Nog even wierpen we een blik op de afbeelding van het Slot Honselaarsdijk van Frederik Hendrik en Amalia van Solms dat in de zeventiende eeuw werd vergeleken met Versailles. Daarvan rest slechts een klein deel van de Nederhof, een van de bijgebouwen waar ooit de gastenverblijven, paardenstallen en het koetshuis waren ondergebracht.
Toen was het toch echt tijd om van een lekkere lunch te gaan genieten.
Het middagprogramma stond in het teken van de kastelen die er in het Westland zijn geweest. Twee weken eerder was de presentatie van ‘Kastelen en adellijke huizen in het Westland en Midden-Delfland. Wonen en werken op stand.’ Een waardevol en prachtig uitgevoerd boek. Er zijn veel bronnen onderzocht en nu is alles wat de auteurs boven water hebben gekregen vastgelegd voor het nageslacht. Fysiek rest er niets meer van de zeventien kastelen die in de regio hebben gestaan en dat is te danken aan de oorlogen, waaronder de Hoekse en Kabeljauwse twisten, die in dit gebied hebben gewoed. Het verschijnen van het boek valt samen met de start van de exposities ‘Steenrijk’ in het Westlands Museum en ‘Kastelen en adellijke huizen in Midden-Delfland. Wonen en werken op stand’ in Museum Het Tramstation in Schipluiden.
Historicus Ton Immerzeel heeft een lange staat van dienst als het gaat over de geschiedenis en de archeologie van het gebied en hij was tot zijn pensioen conservator van het Westlands Museum. Hij maakt deel uit van de redactie van het kastelenboek, waarin een aantal artikelen van zijn hand is te lezen. Voor onze Alumnidag was hij de aangewezen persoon om de ontstaansgeschiedenis en de ontwikkeling van het gebied te schetsen en de opkomst en teloorgang van de kastelen.
Ton ging met name in op drie grafelijke hoven in Monsterambacht, te weten villa Losdun in Loosduinen, het Hof van ’s-Gravenzande en het Binnenhof in Den Haag. In zijn loopbaan is hij vaak geconfronteerd met ongeloof als hij vertelt dat Haagambacht pas in 1276 werd afgesplitst van de parochie en het ambacht Monster. Zijn beschrijving van het Binnenhof en de fasen die het heeft doorgemaakt sloten aan bij de actualiteit van de huidige restauratie van het Binnenhof. Zijn visie op de aanpak van dit tijd- en geldverslindende project leidde tot een levendige discussie over dit hete hangijzer.
De lezing ging naadloos over in een bezoek aan de expositie ‘Steenrijk’ en Ton wist ons veel wetenswaardigs te vertellen en vragen te beantwoorden.
Daarna konden we nog op eigen houtje de tijdelijke expositie ’Modern Times’ bezoeken. De fotografische stillevens van Rogier Alleblas, die doen denken aan de Hollandse meesters uit de zeventiende eeuw, bleken voer voor discussie te zijn.
Al met al hebben we die dag heel wat informatie opgezogen, genoten van de prima verzorging en natuurlijk van de gezellige borrel ter afsluiting van deze geslaagde dag.
Liduin Badoux en Gerda Gunneweg
